Monsoon 2026 Skymate | यंदा पावसाची ओढ! मान्सूनवर ‘एल निनो’चे सावट; ‘स्कायमेट’कडून सरासरीपेक्षा कमी पावसाचा अंदाज
नवी दिल्ली : Monsoon 2026 Skymate | देशातील शेतकरी आणि अर्थव्यवस्थेसाठी अत्यंत महत्त्वाचा असलेल्या मान्सूनबाबत एक चिंताजनक बातमी समोर येत आहे. ‘स्कायमेट’ या खासगी हवामान संस्थेने २०२६ सालासाठी आपला पावसाचा अंदाज जाहीर केला असून, यंदा भारतात मान्सूनचा पाऊस सरासरीपेक्षा कमी राहण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. या अंदाजामुळे बळीराजासह प्रशासनाचीही चिंता वाढली असून, आगामी पावसाळ्यात पावसाचे वितरण असमान राहण्याची भीती व्यक्त होत आहे.
स्कायमेटच्या अहवालानुसार, यंदाचा मान्सून हा दीर्घकालीन सरासरीच्या केवळ ९४ टक्के राहण्याचा अंदाज आहे. सामान्यतः पाऊस ९६ ते १०४ टक्क्यांच्या दरम्यान असेल, तर त्याला ‘सामान्य मान्सून’ म्हटले जाते, मात्र यंदा हा टप्पा गाठणे कठीण दिसत आहे. या कमी पावसाचे मुख्य कारण म्हणजे पॅसिफिक महासागरात निर्माण होणारी ‘एल निनो’ची स्थिती. गेल्या काही वर्षांपासून सक्रिय असलेली ‘ला निना’ ही अनुकूल स्थिती आता संपुष्टात आली असून, तिची जागा आता ‘एल निनो’ घेत आहे. जेव्हा जेव्हा एल निनो सक्रिय होतो, तेव्हा भारतीय मान्सूनवर त्याचे नकारात्मक परिणाम होऊन पावसाचे प्रमाण घटल्याचा इतिहास आहे.
या अंदाजाचा सर्वाधिक परिणाम महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश आणि गुजरात यांसारख्या मध्य व पश्चिम भारतातील राज्यांवर होण्याची शक्यता आहे. पावसाळ्याच्या सुरुवातीला म्हणजे जून महिन्यात काही प्रमाणात दिलासा मिळू शकतो, मात्र ऑगस्ट आणि सप्टेंबर या उत्तरार्धातील महिन्यांमध्ये पावसाची मोठी ओढ लागण्याची शक्यता आहे. विशेषतः उत्तर भारतातील पंजाब आणि हरियाणा या कृषीप्रधान राज्यांमध्येही पावसाची कमतरता जाणवू शकते, ज्यामुळे खरीप हंगामातील पिकांच्या उत्पादनावर विपरीत परिणाम होण्याची भीती आहे.
दुसरीकडे, देशाच्या पूर्व आणि ईशान्य भागात पावसाची स्थिती तुलनेने समाधानकारक राहू शकते, असाही अंदाज या अहवालात वर्तवण्यात आला आहे. जरी हा स्कायमेटचा प्राथमिक अंदाज असला आणि भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) अधिकृत अंदाजाची अद्याप प्रतीक्षा असली, तरी एल निनोच्या वाढत्या प्रभावामुळे यंदा पाण्याचे नियोजन अत्यंत काटेकोरपणे करावे लागणार आहे, असे संकेत तज्ज्ञांनी दिले आहेत. सरासरीपेक्षा कमी पावसाचा हा इशारा शेतीसोबतच देशातील महागाई आणि जलसाठ्यांच्या दृष्टीनेही अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे.
